Planujesz wyjazd do lasu i marzysz o wieczornym ognisku? Zanim rozpalisz pierwszą iskrę, warto wiedzieć, co mówią przepisy. W tym artykule przybliżę Ci prawne aspekty palenia ognisk w polskich lasach, wyjaśnię, gdzie jest to dozwolone, jakie kary grożą za nieprzemyślane działania i jak cieszyć się naturą w pełni bezpiecznie i legalnie.
Palenie ogniska w lesie zasady, kary i legalne miejsca, by cieszyć się naturą bezpiecznie
- Rozpalanie ognia w lesie jest zabronione (Art. 30 Ustawy o lasach), chyba że w specjalnie wyznaczonych miejscach lub po uzyskaniu pisemnej zgody nadleśniczego.
- Obowiązuje bezwzględny zakaz rozniecania ognia w odległości do 100 metrów od granicy lasu.
- Legalne miejsca na ognisko to m.in. pola biwakowe, wiaty edukacyjne oraz obszary w ramach programu "Zanocuj w lesie" ich lokalizację znajdziesz na stronach nadleśnictw.
- Za nielegalne ognisko grozi mandat do 500 zł, a w przypadku stworzenia zagrożenia pożarowego grzywna sądowa do 5000 zł (od 2026 r. planowane zaostrzenie do 30 000 zł).
- Kluczowe jest przestrzeganie zasad bezpieczeństwa (przygotowanie paleniska, stały nadzór, dokładne ugaszenie) oraz unikanie zbierania chrustu bez zezwolenia.
- Kuchenki turystyczne stanowią bezpieczną i legalną alternatywę dla tradycyjnego ogniska.
Dlaczego rozpalenie ogniska na własną rękę może Cię słono kosztować?
Wielu z nas marzy o bliskości natury, a ognisko jest symbolem wspólnego spędzania czasu pod gołym niebem. Niestety, spontaniczne rozpalenie ognia w lesie, bez znajomości przepisów, może skończyć się nie tylko mandatem, ale i poważnymi konsekwencjami prawnymi. Warto zatem wiedzieć, jakie zasady obowiązują, aby uniknąć nieprzyjemności i zadbać o bezpieczeństwo przyrodnicze.
Stan prawny: co mówi Ustawa o lasach o paleniu ognia?
Podstawowym dokumentem, który reguluje tę kwestię, jest Ustawa o lasach z dnia 28 września 1991 r. Już sam jej Art. 30 jasno stanowi, że rozniecanie ognia w lesie, na terenach śródleśnych oraz w odległości do 100 metrów od granicy lasu jest zabronione. Wyjątek stanowią miejsca do tego specjalnie wyznaczone. Ta zasada ma na celu przede wszystkim ochronę przed pożarami, które w lasach mogą mieć katastrofalne skutki.
Granica 100 metrów: kluczowa zasada, o której musisz pamiętać
Zasada 100 metrów od granicy lasu jest niezwykle ważna z punktu widzenia bezpieczeństwa przeciwpożarowego. Oznacza to, że nawet jeśli znajdujesz się na terenie niebędącym lasem w ścisłym tego słowa znaczeniu, ale w pobliżu jego granicy, rozpalenie ognia jest niedozwolone. Naruszenie tej zasady, nawet nieumyślne, może prowadzić do nałożenia kary, ponieważ potencjalne rozprzestrzenienie się ognia na teren leśny jest realnym zagrożeniem.
Gdzie legalnie rozpalić ognisko? Znajdź bezpieczne miejsca
Wyznaczone miejsca postojowe i pola biwakowe: jak je znaleźć?
Na szczęście, Lasy Państwowe i inne podmioty dbające o turystykę leśną tworzą miejsca, gdzie można legalnie rozpalić ognisko. Są to zazwyczaj pola biwakowe, miejsca postojowe, wiaty edukacyjne czy specjalnie przygotowane paleniska. To właśnie tam możesz bezpiecznie i zgodnie z prawem cieszyć się urokami ogniska. Pamiętaj, że są to jedyne miejsca, gdzie można to zrobić bez konieczności uzyskiwania dodatkowych pozwoleń.
Program "Zanocuj w lesie": twoja furtka do legalnego biwakowania z ogniem
Doskonałą inicjatywą, która ułatwia kontakt z naturą, jest program "Zanocuj w lesie" prowadzony przez Lasy Państwowe. W ramach tego programu wyznaczono specjalne obszary, gdzie można legalnie biwakować, a często także rozpalać ogniska w wyznaczonych do tego miejscach. Informacje o lokalizacji tych obszarów oraz panujących tam zasadach znajdziesz na stronach internetowych poszczególnych nadleśnictw. To świetna opcja dla tych, którzy chcą spędzić noc w lesie i przy okazji rozpalić legalne ognisko.
Jak korzystać z map i baz danych nadleśnictw, by znaleźć idealne miejsce?
Aby znaleźć legalne miejsce na ognisko, warto skorzystać z zasobów internetowych Lasów Państwowych. Oto kilka praktycznych kroków:
- Odwiedź stronę internetową Generalnej Dyrekcji Lasów Państwowych lub poszukaj informacji na stronach regionalnych dyrekcji.
- Wyszukaj mapę turystyczną lub bazę danych wyznaczonych miejsc biwakowania i ognisk dla konkretnego województwa lub nadleśnictwa.
- Na mapach często zaznaczone są polana, miejsca postojowe czy pola biwakowe, gdzie można legalnie rozpalić ognisko.
- W razie wątpliwości, skontaktuj się bezpośrednio z lokalnym nadleśnictwem pracownicy chętnie udzielą informacji o dostępnych miejscach.
Prywatny las: czy na pewno możesz w nim robić, co chcesz?
Nawet jeśli las jest własnością prywatną, nie oznacza to, że można w nim dowolnie rozpalać ognisko. Obowiązują te same przepisy Ustawy o lasach, w tym zakaz rozniecania ognia w odległości do 100 metrów od jego granicy. Oczywiście, w przypadku lasu prywatnego, wymagana jest również zgoda właściciela na wejście na teren, a tym bardziej na rozpalenie ognia. Jednak nawet z jego pozwoleniem, należy bezwzględnie przestrzegać ogólnych przepisów przeciwpożarowych i zasad bezpieczeństwa.
Indywidualna zgoda na ognisko: kiedy i jak ją uzyskać?
Krok po kroku: składanie wniosku do nadleśniczego
Jeśli nie ma w pobliżu wyznaczonego miejsca, a bardzo zależy Ci na rozpaleniu ogniska, istnieje możliwość uzyskania indywidualnej, pisemnej zgody od nadleśniczego. Taka zgoda jest wydawana w wyjątkowych sytuacjach i musi zawierać precyzyjne określenie miejsca, daty, czasu trwania, celu rozpalenia ogniska, a także danych osoby odpowiedzialnej za jego bezpieczeństwo. Procedura ta wymaga złożenia wniosku z odpowiednim wyprzedzeniem.
Jakie informacje musisz zawrzeć we wniosku o pozwolenie?
Aby Twój wniosek o pozwolenie na ognisko został rozpatrzony pozytywnie, powinien zawierać następujące kluczowe informacje:
- Dokładna lokalizacja planowanego ogniska (współrzędne GPS, opis terenu).
- Data i godziny, w których ognisko ma być rozpalone.
- Cel rozpalenia ogniska (np. wydarzenie edukacyjne, obóz harcerski).
- Dane osoby odpowiedzialnej za bezpieczeństwo i nadzór nad ogniem.
- Opis planowanych środków bezpieczeństwa, które zapewnią kontrolę nad ogniem i zapobiegną jego rozprzestrzenieniu się.
- Zobowiązanie do dokładnego ugaszenia ogniska po zakończeniu.
Kto ponosi odpowiedzialność za ognisko rozpalone za zgodą?
Nawet jeśli uzyskasz pisemną zgodę nadleśniczego, pełna odpowiedzialność za bezpieczeństwo i przebieg ogniska spoczywa na Tobie lub osobie wskazanej we wniosku. Oznacza to, że musisz dołożyć wszelkich starań, aby ognisko nie spowodowało żadnych szkód, ani nie zagroziło środowisku. W przypadku jakichkolwiek zaniedbań, konsekwencje prawne i finansowe ponosi osoba odpowiedzialna.
Bezpieczne ognisko: jak przygotować i zabezpieczyć palenisko?
Wybór miejsca: czego unikać, by nie zaprószyć ognia?
Jeśli już masz legalne miejsce lub zgodę na ognisko, kluczowe jest prawidłowe przygotowanie miejsca. Unikaj rozpalania ognia w pobliżu suchych traw, nawisów gałęzi, pni drzew czy w miejscach, gdzie wiatr może łatwo przenieść iskry. Idealne miejsce to takie, które jest oddalone od łatwopalnych materiałów.
Przygotowanie podłoża: jak stworzyć bezpieczną strefę wokół ognia?
Przed rozpaleniem ognia należy usunąć wszelką ściółkę, liście i inne materiały palne z podłoża na obszarze co najmniej 3 metrów kwadratowych wokół planowanego paleniska. Najlepiej, jeśli podłoże jest naturalnie mineralne (piasek, żwir, goła ziemia). Stworzenie takiej strefy bezpieczeństwa jest absolutnie kluczowe dla zapobieżenia rozprzestrzenieniu się ognia.
Kamienny krąg i inne techniki zabezpieczające: sprawdzone metody
Aby dodatkowo zabezpieczyć palenisko, warto zastosować kilka sprawdzonych metod:
- Obłóż palenisko kamieniami stworzą barierę, która utrudni rozprzestrzenianie się żaru.
- Zachowaj minimalną odległość 6 metrów od drzew i krzewów.
- Kontroluj wysokość płomienia nie powinien przekraczać 2 metrów.
- Zawsze miej pod ręką środki gaśnicze.
Co musisz mieć pod ręką, zanim rozpalisz pierwszą iskrę?
Zanim zaczniesz rozniecać ogień, upewnij się, że masz przy sobie niezbędne wyposażenie:
- Woda duża ilość, najlepiej w wiadrze.
- Łopata do rozgarniania żaru i przykrywania ognia piaskiem.
- Wiadro z piaskiem do szybkiego gaszenia.
- Gaśnica jeśli posiadasz, jest to dodatkowe zabezpieczenie.
Zacieranie śladów: jak prawidłowo i w 100% skutecznie wygasić ognisko?
Po zakończeniu korzystania z ogniska, jego całkowite i skuteczne ugaszenie jest równie ważne, jak jego bezpieczne rozpalenie. Postępuj według poniższych kroków:
- Zalej ognisko dużą ilością wody. Mieszaj żar i popiół łopatą, aby woda dotarła do wszystkich zarzewi.
- Przykryj ognisko piaskiem. To dodatkowo odetnie dopływ tlenu.
- Upewnij się, że nie ma żadnego żaru. Dotknij popiołu ręką (ostrożnie, przez rękawicę lub łopatę), aby sprawdzić, czy jest zimny.
- Rozgarnij popiół, aby upewnić się, że nic się nie tli.
- Nadzoruj miejsce ogniska aż do całkowitego ostygnięcia.
Konsekwencje nielegalnego ogniska: mandaty i kary
Mandat od Straży Leśnej: ile wynosi standardowa kara?
Jeśli zostaniesz przyłapany na rozpalaniu ogniska w niedozwolonym miejscu, możesz spodziewać się mandatu. Straż Leśna lub inne uprawnione służby mogą nałożyć mandat karny w wysokości do 500 zł. To stosunkowo niewielka kwota w porównaniu do potencjalnych szkód, jakie może wyrządzić niekontrolowany ogień.
Kiedy sprawa trafia do sądu? Grzywna do 5000 zł i wyższe kary
W przypadku, gdy nielegalne rozpalenie ogniska stworzyło poważniejsze zagrożenie pożarowe lub doprowadziło do powstania pożaru, sprawa może trafić do sądu. Wówczas kara może być znacznie surowsza grzywna sądowa może wynieść nawet 5000 zł. Warto pamiętać, że odpowiedzialność może być również cywilna, jeśli spowodujesz straty materialne.
Uwaga na zmiany! Co przyniesie zaostrzenie przepisów w 2026 roku?
Warto wiedzieć, że przepisy dotyczące kar za wykroczenia przeciwko środowisku, w tym za nieodpowiedzialne zachowanie w lesie, są planowane do zaostrzenia. Od początku 2026 roku ma wejść w życie nowelizacja, która zakłada znaczące podniesienie górnej granicy grzywny za stworzenie zagrożenia pożarowego z 5 tys. zł do aż 30 tys. zł. Podwyższone zostaną również stawki mandatów. To wyraźny sygnał, że państwo traktuje ochronę przeciwpożarową lasów priorytetowo.
Częste pytania o ogniska i alternatywy w lesie
Czy mogę zbierać chrust i gałęzie z lasu na opał?
Wiele osób myśli, że zbieranie leżących na ziemi gałęzi i suchych liści jest dozwolone. Niestety, zbieranie chrustu na opał bez zgody leśniczego jest nielegalne. Jest to traktowane jako wykroczenie z art. 148 Kodeksu wykroczeń, który dotyczy niszczenia lub uszkadzania roślinności. Nawet jeśli gałęzie leżą na ziemi, należą do właściciela lasu.
Ognisko a grill w lesie: czy obowiązują te same zasady?
Tak, zasady dotyczące grillowania w lesie są tożsame z zasadami palenia ogniska. Oznacza to, że grillowanie jest dozwolone wyłącznie w miejscach do tego specjalnie wyznaczonych. Rozpalenie grilla w lesie w miejscu niedozwolonym jest traktowane tak samo jak nielegalne ognisko i podlega tym samym przepisom oraz karom.
Czy mogę używać kuchenki turystycznej zamiast ogniska?
Zdecydowanie tak! Kuchenki turystyczne (gazowe, na paliwo płynne, spirytusowe) to doskonała, legalna i bezpieczna alternatywa dla tradycyjnego ogniska, szczególnie w miejscach, gdzie otwarty ogień jest zabroniony. Używanie ich jest dozwolone w ramach programu "Zanocuj w lesie" na wyznaczonych obszarach, a także w wielu innych miejscach, gdzie nie stwarzają zagrożenia pożarowego. To świetny sposób na przygotowanie posiłku w plenerze bez łamania prawa i ryzyka.
