Czy można zbierać drewno w lesie? Poznaj legalne zasady

Zbieranie drewna w lesie to temat, który budzi wiele pytań, zwłaszcza w obliczu rosnących cen energii. Dla wielu osób poszukujących opału na zimę, materiału na ognisko czy po prostu ceniących sobie bliskość natury i praktyki survivalowe, legalne pozyskanie drewna z lasu może wydawać się atrakcyjną opcją. Jednakże, aby uniknąć problemów prawnych i działać w zgodzie z prawem, kluczowe jest zrozumienie obowiązujących przepisów i procedur. Ten artykuł jest praktycznym przewodnikiem, który krok po kroku wyjaśni, jak legalnie pozyskać drewno z polskich lasów.

W ostatnich latach obserwujemy znaczący wzrost zainteresowania pozyskiwaniem drewna z lasów, co jest bezpośrednio związane z dynamicznie rosnącymi cenami energii i tradycyjnych paliw opałowych. Wiele osób zaczęło rozważać alternatywne źródła ogrzewania, a samowyrób drewna z Lasów Państwowych jawi się jako potencjalnie tańsza opcja. Ta tendencja sprawia, że coraz więcej osób poszukuje informacji na temat legalnych sposobów pozyskania drewna, chcąc zminimalizować koszty ogrzewania swoich domów.

Powszechnie panuje błędne przekonanie, że można swobodnie zbierać w lesie tzw. "chrust" czyli suche, drobne gałęzie leżące na ziemi. Niestety, rzeczywistość prawna jest nieco inna. Nawet tak pozornie nieznaczący materiał, określany często jako "gałęziówka", wymaga uzyskania zgody od leśniczego. Lasy Państwowe co prawda okresowo organizują akcje zbierania chrustu, które mogą być bardziej dostępne i tańsze, ale nie jest to ogólna zasada obowiązująca przez cały rok i w każdym miejscu. Zawsze należy upewnić się co do aktualnych wytycznych i uzyskać stosowne pozwolenie.

Kluczowe jest zrozumienie, gdzie przebiega granica między legalnym zbieraniem drewna a kradzieżą. Zgodnie z polskim prawem, a konkretnie z artykułem 148 § 1 Kodeksu wykroczeń, zabór drewna z lasu, niezależnie od jego ilości czy wartości, jest traktowany jako wykroczenie zwane "rębactwem leśnym". Za popełnienie tego czynu grozi kara grzywny, co oznacza, że nawet drobne gałęzie zebrane bez pozwolenia mogą skutkować konsekwencjami prawnymi.

Jeśli chcemy legalnie pozyskać drewno z lasu, pierwszy i najważniejszy krok to nawiązanie kontaktu z właściwym terytorialnie nadleśnictwem. To właśnie tam pracują leśniczy, którzy są kluczowymi postaciami w całym procesie. To leśniczy, znając specyfikę terenu i potrzeby gospodarki leśnej, wskaże nam konkretne powierzchnie, na których możemy zbierać drewno, a także określi, jaki rodzaj drewna jest dostępny do pozyskania. Bez jego wiedzy i zgody, jakiekolwiek działania w lesie są nielegalne.

Jedną z najpopularniejszych i najbardziej ekonomicznych form pozyskania drewna opałowego jest tak zwany "samowyrób", oznaczany w cennikach Lasów Państwowych jako M2. Polega on na tym, że po wskazaniu przez leśniczego odpowiedniego terenu, sami przygotowujemy drewno tniemy je na mniejsze kawałki i zbieramy. Jest to rozwiązanie wymagające naszej pracy fizycznej i posiadania odpowiedniego sprzętu, ale pozwala na znaczące obniżenie kosztów w porównaniu do zakupu gotowego drewna opałowego.

Miejsca, które leśniczy zazwyczaj przeznacza do zbierania drewna przez osoby prywatne, to przede wszystkim obszary po niedawnych zrębach lub po cięciach pielęgnacyjnych. Są to tereny, gdzie pozostało sporo drobnych gałęzi, wierzchołków drzew czy innych pozostałości po pracach leśnych. Pozyskiwanie drewna właśnie z tych miejsc jest korzystne zarówno dla gospodarki leśnej, jak i dla osób szukających opału, ponieważ pozwala na zagospodarowanie materiału, który inaczej mógłby zostać uznany za odpad.

Pozyskane w ramach samowyrobu drewno nie jest darmowe. Po tym, jak sami przygotujemy i zbierzemy drewno we wskazanym miejscu, leśniczy dokona jego pomiaru. Określi ilość drewna w metrach przestrzennych (mp) i wyceni je według obowiązującego w danym nadleśnictwie cennika. Dopiero po uiszczeniu należnej opłaty i otrzymaniu tzw. asygnaty czyli dokumentu potwierdzającego zakup i legalność wywozu możemy zabrać drewno z lasu. Jest to niezbędny dowód, który chroni nas przed ewentualnymi zarzutami o kradzież.

Co dokładnie możemy zbierać w lesie po uzyskaniu zgody leśniczego? Przede wszystkim skupiamy się na tzw. "gałęziówce" i "chruście", czyli drobnych gałęziach, które leżą na ziemi. Absolutnie zabronione jest samodzielne ścinanie drzew, obłamywanie gałęzi z żywych drzew czy też usuwanie martwego drewna, które stanowi cenny element ekosystemu leśnego. Nasze działania powinny ograniczać się do zbierania materiału leżącego na ziemi, we wskazanym przez leśniczego miejscu.

Należy pamiętać, że nie każde martwe drewno znalezione w lesie można po prostu zabrać. Część powalonych drzew czy gałęzi stanowi ważne siedlisko dla wielu organizmów, jest elementem naturalnego obiegu materii w lesie i pełni funkcje ochronne. Dlatego tak ważne jest, aby leśniczy precyzyjnie wskazał, które drewno jest przeznaczone do pozyskania. Bez jego wskazania, nawet leżące w lesie martwe drzewo nie jest naszą własnością do zabrania.

Istnieją miejsca, gdzie zbieranie jakiegokolwiek drewna jest bezwzględnie zabronione. Należą do nich przede wszystkim parki narodowe i rezerwaty przyrody, gdzie obowiązują szczególne formy ochrony przyrody. Ponadto, zabronione jest zbieranie drewna w lasach, które są objęte stałym lub okresowym zakazem wstępu ze względu na prowadzone prace gospodarcze, ochronę siedlisk czy inne ważne przyczyny. Zawsze warto sprawdzić, czy dany teren jest ogólnodostępny.

• Nielegalny zbiór drewna z lasu jest traktowany jako wykroczenie. Zgodnie z art. 148 § 1 Kodeksu wykroczeń, kto usuwa, niszczy lub uszkadza znaki graniczne, potrzeby geodezyjne, tablice i inne znaki ustawione na gruntach Państwowego Gospodarstwa Leśnego Lasy Państwowe lub na gruntach własności leśnej, albo na obszarach zarządzanych przez inne jednostki organizacyjne, podlega karze grzywny. W przypadku kradzieży drewna, sankcje są jeszcze surowsze.
• Za "rębactwo leśne", czyli nielegalny zbiór lub wyrąb drewna z lasu, grozi kara grzywny. Wartość drewna nie ma tu znaczenia nawet drobne gałęzie zebrane bez pozwolenia mogą skutkować mandatem.
• W przypadku rażącego naruszenia przepisów lub znacznej wartości skradzionego drewna, sprawa może zostać skierowana do sądu jako przestępstwo leśne, zagrożone karą pozbawienia wolności.

Ceny drewna pozyskanego w ramach samowyrobu są zazwyczaj bardzo atrakcyjne. Według danych Lasów Państwowych, koszt jednego metra przestrzennego (mp) tzw. "gałęziówki" waha się w granicach od 40 do 70 złotych. Oczywiście, ceny te mogą się różnić w zależności od regionu Polski i polityki cenowej poszczególnych nadleśnictw, ale nadal stanowią one znaczącą oszczędność w porównaniu do zakupu drewna opałowego z komercyjnych składów.

Samowyrób drewna, choć pozornie tani, wiąże się z pewnymi ukrytymi kosztami. Należy wziąć pod uwagę przede wszystkim koszt dojazdu do lasu i powrotu do domu, który może być znaczący, jeśli nadleśnictwo jest oddalone od miejsca zamieszkania. Do tego dochodzą koszty związane z zakupem lub utrzymaniem niezbędnego sprzętu: piły spalinowej lub ręcznej, siekiery, rękawic ochronnych, a także paliwa do piły. Nie można też zapominać o wartości poświęconego czasu przygotowanie drewna to praca fizyczna, która zajmuje wiele godzin, a czasem nawet dni.

• Samowyrób: Niższa cena za metr drewna, ale wysoki nakład pracy własnej, koszty dojazdu i sprzętu. Czasochłonne.
• Zakup z komercyjnego składu: Wyższa cena za metr drewna, ale brak konieczności samodzielnego pozyskiwania i przygotowania. Wygoda i oszczędność czasu.
• Opłacalność: Dla osób dysponujących czasem, siłą fizyczną i podstawowym sprzętem, samowyrób może być znacznie bardziej opłacalny. Dla osób ceniących sobie wygodę i oszczędność czasu, zakup gotowego drewna będzie lepszym rozwiązaniem, mimo wyższej ceny.

Rozpalanie ogniska w lesie, nawet przy użyciu legalnie pozyskanego drewna, jest kwestią prawnie uregulowaną i związaną z bezpieczeństwem. Zgodnie z przepisami, ognisko można rozpalić tylko w miejscach wyznaczonych do tego celu przez zarządcę terenu. Nawet jeśli posiadamy drewno, nie możemy go użyć do rozpalenia ogniska w dowolnym miejscu. Kluczowe jest zachowanie wszelkich środków ostrożności, aby nie spowodować pożaru lasu, który jest jednym z najpoważniejszych zagrożeń dla przyrody.

W kontekście survivalu i sytuacji awaryjnych, istnieją niepisane zasady dotyczące pozyskiwania zasobów z natury. Choć prawo jest jasne i zawsze należy dążyć do jego przestrzegania, w ekstremalnych sytuacjach priorytetem staje się przetrwanie. Jednak nawet wtedy, działanie powinno być przemyślane, z minimalizacją szkód dla środowiska. Sztuka przetrwania polega również na umiejętności wykorzystania dostępnych zasobów w sposób odpowiedzialny, starając się działać zgodnie z duchem przepisów, nawet jeśli sytuacja zmusza do odstępstw.

Podczas pracy w lesie z narzędziami takimi jak piła czy siekiera, kluczowe jest dbanie o własne bezpieczeństwo. Zawsze używajmy sprzętu ochronnego rękawic, okularów, odpowiedniego obuwia. Wybierajmy stabilne podłoże do pracy, upewnijmy się, że nikt nie znajduje się w pobliżu obszaru, na którym pracujemy. Bezpieczne przygotowanie drewna to podstawa, aby uniknąć wypadków i kontuzji podczas samowyrobu.

• Przed wyjściem do lasu zawsze skontaktuj się z właściwym terytorialnie nadleśnictwem i uzyskaj zgodę leśniczego na zbieranie drewna.
• Zbieraj tylko drewno leżące na ziemi, we wskazanym przez leśniczego miejscu. Nigdy nie ścinaj drzew ani nie obłamuj gałęzi.
• Pamiętaj, że nawet "chrust" czy "gałęziówka" wymaga pozwolenia.
• Po zebraniu drewna, pozwól leśniczemu na jego pomiar i wycenę.
• Uiszczenie opłaty i otrzymanie asygnaty jest niezbędne do legalnego wywiezienia drewna.
• Nie zbieraj drewna w parkach narodowych, rezerwatach przyrody ani w lasach objętych zakazem wstępu.
• Zachowaj szczególną ostrożność podczas pracy z narzędziami i dbaj o własne bezpieczeństwo.
• Rozpalaj ogniska tylko w wyznaczonych miejscach i z zachowaniem wszelkich środków ostrożności.

1. Pamiętaj, że las jest cennym zasobem przyrody, który wymaga ochrony.
2. Odpowiedzialne zbieractwo, zgodne z przepisami, pozwala na korzystanie z jego darów bez szkody dla środowiska.
3. Szanuj przyrodę i przestrzegaj zasad, a las będzie służył nam przez pokolenia.

Zbieranie drewna w lesie jest możliwe i może być opłacalnym sposobem na pozyskanie opału, ale wymaga zawsze świadomości prawnej i przestrzegania określonych procedur. Kluczowe jest uzyskanie zgody leśniczego, wskazanie konkretnego miejsca i rodzaju drewna, a następnie uiszczenie stosownej opłaty. Pamiętajmy, że las to nie nieograniczony magazyn, a jego zasoby należy szanować. Działając zgodnie z prawem i z troską o przyrodę, możemy czerpać korzyści z lasu w sposób zrównoważony i bezpieczny.